Информация о материале
Категория: Памятники и памятные места
Просмотров: 811

Баҕарах диэн сир Бороҕонтон 16 биэрэстэлээх Тандалыыр суол устун баран истэххэ, суол уҥа өттүгэр баар. Бу сиргэ былыр революция иннинэ Ондуруоһап Байбал, Хос аата Тааҕынаан диэн баай киһи олорбут. Кэргэнэ Ыстапаанньа диэн Курбуһахтан төрүттээх, Тооролор кыыстара диэн аатырар эбит. 

Баҕарах титиигин баҕанатын үүтүн хаспыт 12 эр бэртэрэ сэриигэ баран кыттыбыттара. Олортон 5 киһи сэрии толоонугар охтубута. 4 киһи сураҕа суох сүппүтэ, 2 киһи баас ылан дойдуларыгар кэлэн баран, сэриигэ ылбыт баастарыттан сылтаан эдэрчи саастарыгар ыалдьан өлбүттэрэ. Кинилэр сэриигэ барыахтарыгар диэри титиик баҕанатын үүтүн барытын хаһан бүтэрбиттэр этэ. Ол баҕаналар үүттэриттэн хас биирдиилэриттэн хастыы да тиит мастар үүнэн силигилээн тахсыбыттар. Бэрт аҕыйах хахыйахтар үүммүттэр. Онтуктара киһи үөрэ көрөр сэлэлии үүммүт, киһи анаан үүннэрбитин курдук хас да көбүс көнө аллея буолан күөгэйэ-нусхайа суугунуу турар.

Бу кэрэ миэстэни бэлиэтии көрөн, бу дойду төрүт олохтооҕо, эколог, геолог Бурцев Семен Иванович, республиканскай айылҕа харыстабылын үлэһитэ бу аллеяны олус сэҥээрбитэ, туоһуласпыта уонна манна кэриэстэбил миэстэтин оҥоруохха сөп эбит диэн санааҕа кэлбитэ. Ол санаатын толорон, Чараҥ орто оскуолатын үлэҕэ уонна черчениеҕа учууталын, биир дойдулааҕын Григорий Николаевич Бурцевы кытта сүбэлэһэн, Чараҥ орто оскуолатын, педколлективын уонна үөрэнээччилэрин күүһүнэн бу аллеяны былыргылыы үс үүт бүтэйинэн күрүөлээн, аллея иһин-таһын ыраастаан, олбуорун киирии ааныгар аарка оҥоһуллубута. Иван Семенович Якутскай куоракка үс балачча сыаналаах мемориальнай дуосканы оҥотторон таһааран ааркаҕа саайтарбыта. Онон бу миэстэ сэрии, тыыл ветераннарын сэрии буолуон иннинэ үлэлээн хаалларбыт кэриэстэрин, төрөөбүт төрүт буордарын айылҕата кытта кэриэстээн үүннэрбит тиит мастара кэриэстэбил аллеята буолан үүнэ-чэчирии, бар дьоҥҥо сэрии алдьархайын саната туруохтун.

Бу баҕарахха 1980-с сыллаахха ПМК-тынан дулҕатын ыраастаан нүөлсүтүллэр систиэмэни тутан, 50 гектардаах ходуһа сирин 4 мас бүтэйинэн күрүөлээн, оччотооҕу Сардаҥа совхозка туттарбыттара. Ону таһынан Баҕарах куулатыгар 20 гектардаах үрэх уҥуор ходуһалаах. Онон бу сир барыта 70-ча га иэннээх сири хабан сытар. Манна Чараҥ орто оскуолата бу миэстэни көрөр-харайар сыаллаах анал пост тэрийэн турар. Өссө эбии тугу эмэ оҥорор былааннаахтар.